Chuyển đổi số hướng tới nông thôn mới hiện đại, thông minh

Trong tiến trình phát triển quốc gia, chuyển đổi số đang được coi là “chìa khóa” để Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển, hội nhập với thế giới. Nếu như đô thị là nơi khởi nguồn của các ứng dụng công nghệ, thì nay làn sóng chuyển đổi số đã lan tỏa mạnh mẽ về nông thôn. 

Từ những phiên chợ online của bà con vùng cao, đến sàn thương mại điện tử đưa nông sản đến tay người tiêu dùng trong và ngoài nước, từ dịch vụ công trực tuyến ngay tại trụ sở xã, đến lớp học trực tuyến cho trẻ em miền núi... tất cả đang từng bước hiện thực hóa khái niệm “xã nông thôn số”.

Thời gian qua, tại các địa phương trên cả nước đang đẩy mạnh triển khai chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, hướng tới nông thôn mới thông minh, góp phần thay đổi diện mạo của địa phương. Nhờ đó, chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới đã đạt nhiều kết quả to lớn, tạo chuyển biến thực chất.

Đến với những vùng quê Thanh Hóa hôm nay dễ dàng nhận thấy diện mạo nông thôn đang đổi thay từng ngày, không chỉ là những tuyến đường nhựa bê tông rộng mở, những ngôi nhà khang trang mọc lên san sát hay cảnh quan sáng, xanh, sạch đẹp mà còn là sự hiện diện rõ nét của chuyển đổi số trong mọi mặt đời sống.

Từ giải quyết thủ tục hành chính, công tác tuyên truyền, giao dịch hàng ngày đến các hoạt động sản xuất kinh doanh… người dân nông thôn đã quen dần với các nền tảng và tiện ích số. Những thay đổi ấy là minh chứng cho hiệu quả của chương trình chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới hướng tới nông thôn mới thông minh trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Cùng với đó, các xã còn chú trọng phát triển chính quyền số với việc xử lý thủ tục hành chính trực tuyến - một trong những tiêu chí quan trọng để xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Xã Triệu Sơn trở thành địa phương đầu tiên đưa robot lễ tân AI vào Trung tâm phục vụ hành chính công. Robot AI có khả năng giao tiếp tiếng Việt, hướng dẫn người dân lấy số, tra cứu thông tin, chỉ đường tới các quầy tiếp nhận hồ sơ và giải đáp các thắc mắc cơ bản. 

Với 250-300 lượt người/ngày, robot giúp giảm tải cho cán bộ, đồng thời dễ sử dụng với người cao tuổi hoặc những người chưa quen công nghệ.

Chuyển đổi số không chỉ dừng ở chính quyền số, xã hội số mà còn thúc đẩy kinh tế số. Các địa phương khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất áp dụng công nghệ, xây dựng mô hình liên kết vùng nguyên liệu, mở kênh tiêu thụ trên thương mại điện tử, áp dụng QR code truy xuất nguồn gốc và thanh toán không dùng tiền mặt.

Ngoài ra, các xã còn phát triển các tổ công nghệ số cộng đồng, giúp người dân tiếp cận công nghệ, vận hành các nhóm Zalo thôn, xây dựng hệ thống thông tin truyền thông trực tuyến, kết nối hiệu quả giữa chính quyền và cộng đồng. Nhiều thôn đã lắp đặt hệ thống wifi tốc độ cao miễn phí tại khu vực công cộng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập, giao dịch và sản xuất kinh doanh.

Giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam hướng tới xây dựng xã nông thôn số toàn diện, với bốn trụ cột gồm: hạ tầng số, dịch vụ công trực tuyến, cơ sở dữ liệu kết nối và nông nghiệp số. 

Trong toàn bộ tiến trình này, người dân được xác định là chủ thể quan trọng nhất. Hàng triệu nông dân sẽ được đào tạo các kỹ năng số thiết yếu, từ dùng smartphone, ngân hàng số, thanh toán điện tử đến tham gia sàn thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2026-2030 sẽ đặt nền móng cho tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, hình thành nông thôn thông minh, bền vững. Khi đó, 100% nông sản Việt Nam có truy xuất nguồn gốc toàn cầu, thương mại điện tử trở thành kênh tiêu thụ chính và mỗi xã là trung tâm dịch vụ số phục vụ sản xuất, giao dịch, học tập và chăm sóc sức khỏe từ xa. Đây sẽ là bước tiến quan trọng để nông thôn hòa vào dòng chảy phát triển chung của đất nước.