Yêu cầu nền tảng số phải chia sẻ doanh thu khi khai thác tin tức của báo chí

Sáng 24/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn trước đề xuất cho phép tổ chức, cá nhân sử dụng văn bản và dữ liệu đã được công bố hợp pháp, công chúng có quyền tiếp cận để phục vụ huấn luyện và phát triển AI.

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) cho rằng các nền tảng mạng xã hội, nhất là những nền tảng có lượng người dùng lớn, đang thu lợi lớn nhờ việc hiển thị, tổng hợp, trích đoạn hoặc đặt liên kết tin tức. Trong khi báo chí phải đầu tư chi phí sản xuất, các nền tảng lại tận dụng tin tức để tăng truy cập, quảng cáo, thậm chí phục vụ đào tạo mô hình AI, nhưng không chia sẻ doanh thu tương xứng, khiến nguồn thu của báo chí truyền thống suy giảm mạnh.

Hiện Luật Sở hữu trí tuệ chưa quy định về quyền liên quan của cơ quan báo chí, dẫn đến thiếu cơ sở pháp lý để yêu cầu gỡ bỏ nội dung bị khai thác trái phép hoặc khởi kiện. Việc bổ sung quy định này sẽ tạo căn cứ pháp lý rõ ràng cho việc cấp phép, thương lượng phí, hạn chế hành vi sao chép có tính hệ thống và bảo vệ giá trị đầu tư của cơ quan báo chí.

Đại biểu đề nghị đưa vào luật quyền của cơ quan báo chí trong việc cho phép hoặc không cho phép sao chép, lưu trữ, lập chỉ mục, hiển thị đoạn trích, tổng hợp tin tức; đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp hưởng lợi từ nội dung báo chí trên nền tảng số phải chia sẻ doanh thu trên cơ sở thương lượng. Đây được xem là xu hướng phù hợp với pháp luật sở hữu trí tuệ quốc tế.