Gạo thơm Việt Nam dần chiếm lĩnh thị trường EU

Tháng 3/2026, xuất khẩu gạo của Việt Nam ước đạt 0,93 triệu tấn, trị giá 464 triệu USD, giảm hơn 13% về lượng và 12,5% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 3 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt khoảng 2,2 triệu tấn, tương đương 1,05 tỷ USD, cho thấy xu hướng suy giảm cả về lượng và giá trị.

Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu thị trường chưa phục hồi rõ rệt và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Bên cạnh đó, biến động địa chính trị tại Trung Đông tuy chưa tác động trực tiếp đến cung - cầu gạo toàn cầu nhưng đã làm tăng chi phí vận tải, kéo dài thời gian giao dịch, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong ngắn hạn, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam sẽ dao động trong biên độ hẹp; nếu chi phí logistics tiếp tục tăng, mặt bằng giá có thể chịu áp lực điều chỉnh.

Trong bối cảnh này, tái cơ cấu sản xuất và mở rộng thị trường, đặc biệt là các thị trường cao cấp, được xác định là hướng đi chiến lược. Tháng 3/2026, nhiều lô gạo thơm đã được cấp chứng nhận xuất khẩu sang EU như Séc, Đức, Pháp và Ba Lan, tận dụng ưu đãi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Theo cam kết, EU dành hạn ngạch 80.000 tấn gạo mỗi năm cho Việt Nam, trong đó có 30.000 tấn gạo thơm, kèm yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và truy xuất nguồn gốc; hiện có 9 chủng loại được hưởng thuế suất 0%.

Trước tình hình mới, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị 08/CT-BCT, yêu cầu các đơn vị, địa phương và doanh nghiệp triển khai đồng bộ giải pháp thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu. Đồng thời, nghiên cứu đưa gạo vào lộ trình Đề án Hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA, đẩy mạnh đàm phán với EU và Vương quốc Anh để mở rộng danh mục gạo thơm hưởng hạn ngạch theo EVFTA và FTA Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ailen (UKVFTA).