Bổ sung nguyên tắc định giá minh bạch, tăng độ tin cậy thị trường tài sản trí tuệ

Sáng nay 24/11, tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Góp ý về Điều 8a của dự thảo luật liên quan đến quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ, đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân - đoàn TP. Hồ Chí Minh cho rằng, dù cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, giải trình các ý kiến tại phiên thảo luận tổ, nhưng quy định tại khoản 1 vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.

Theo đại biểu, việc cho phép chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ lập danh mục và tự xác định giá trị tài sản trí tuệ là một bước tiến, tạo hành lang pháp lý để tài sản trí tuệ được ghi nhận trong sổ sách kế toán và tham gia các giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư. Tuy nhiên, quy định hiện hành “đang mở quá rộng” khi cho phép chủ sở hữu tự định giá mà không kèm theo nghĩa vụ chứng minh, công bố căn cứ hoặc chuẩn mực định giá tối thiểu.

Thực tiễn kiểm toán, thanh tra cho thấy, đây là “kẽ hở” dễ bị lợi dụng để nâng khống giá trị, chuyển giá, gây thất thoát trong giao dịch với tài sản công; khiến các tổ chức tín dụng gặp khó khăn khi thẩm định hồ sơ.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân đề nghị bổ sung nguyên tắc giải trình và minh bạch hóa phương pháp định giá, bảo đảm tính liêm chính, tăng độ tin cậy và an toàn cho thị trường tài sản trí tuệ.

Về khoản 2 của Điều 8a về chủ trương Nhà nước khuyến khích khai thác, sử dụng tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm để vay vốn, đại biểu nhận định, chủ trương này là đúng đắn, phù hợp với xu thế kinh tế tri thức. Song, nếu không kèm theo các điều kiện ràng buộc thì quy định “khuyến khích” sẽ khó triển khai trong thực tế.

Hiện nay, các tổ chức tín dụng chỉ có thể chấp nhận tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm khi có phương pháp định giá chuẩn, hồ sơ xác lập quyền rõ ràng và cơ chế xử lý - chuyển giao tài sản trong trường hợp khách hàng mất khả năng trả nợ.

Trong khi đó, dự thảo luật mới chỉ dừng ở mức “khuyến khích” mà chưa làm rõ: Việc định giá dựa trên chuẩn nào? Cách xử lý tài sản khi phát sinh nghĩa vụ nợ ra sao? Ai chịu trách nhiệm khi tài sản đang tranh chấp, bị hủy hiệu lực hoặc mất giá trị kinh tế?.

Về khoản 3, quy định Chính phủ hướng dẫn phương pháp định giá tài sản trí tuệ, đại biểu đề nghị cần phải làm rõ phạm vi hướng dẫn thay vì chỉ quy định chung chung như trong dự thảo luật.

Từ kinh nghiệm quốc tế, đại biểu nêu, một hệ thống định giá tài sản trí tuệ hiệu quả tối thiểu phải có: bộ tiêu chí và phương pháp định giá chuẩn hóa; yêu cầu về hồ sơ minh chứng và tiêu chuẩn năng lực đối với tổ chức, cá nhân thực hiện định giá; cơ chế kiểm tra - hậu kiểm và xử lý sai lệch. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế xử lý tài sản trí tuệ khi dùng làm tài sản bảo đảm nhằm bảo vệ quyền lợi cho cả tổ chức tín dụng và chủ sở hữu.

“Với các điều chỉnh cần thiết, Điều 8a sẽ khắc phục được những lỗ hổng hiện hữu, trở thành trụ cột pháp lý quan trọng, thúc đẩy thị trường khoa học - công nghệ minh bạch, an toàn và vận hành theo chuẩn mực hiện đại” - đại biểu nhấn mạnh.

Nguồn hình: Quốc hội